DONATI ELEMANLARI ÖLÇÜLERİ

Donatı Elemanları Ölçüleri

Donatı elemanlarının ölçülerinin belirlenmesinde, mekan boyutlandırmalarında
(yükseklik, genişlik, derinlik), fonksiyon alanlarının belirlenmesi ve düzenlenmesinde insan
vücut ölçüleri temel kaynaktır. Donatıelemanlarının net resim, cephe görünüş, kesit resim ve
perspektiflerinin çiziminde standart ölçüleri bilmek ve uygulamak proje ve üretimde büyük
kolaylık sağlamaktadır. Donatıların ölçüleri tüm dünya ülkelerinde aynıolmalıdır. İşin takibi
ve onarımıveya sonradan yapılmasıgereken herhangi bir eklentide ölçü bütünlüğü olmalıdır.
Standartlar, üretim açısından; ürün planlama ve geliştirme, stokların kontrolü, uygun kalitede
seri üretim, kayıpların en az seviyeye indirilmesi, verimliliğin artırılması, maliyetin
düşürülmesi gibi yararlar sağlamaktadır. Günümüzde modern mobilyanın yaygınlaşması,
modüler sistemi zorunlu kılmıştır. Modüler sistemde donatılar, dünya standartları
doğrultusunda üretilmektedir. Bu sistemde sadece ölçüde değil, bunun yanısıra renk, desen,
doku ve kalitede de standart vardır

Yatak OdasıMobilyalarının Standart Ölçüleri

Karyola Ölçüleri
Tek kişilik karyola :
Boy……..: 190 – 200 cm
Genişlik..: 90 – 100 cm

Çift kişilik karyola :
Boy…….: 190 – 200 cm
Genişlik..: 140 – 160 cm
Bu ölçü , günümüzde mekanın büyüklüğüne göre 200 cm’ye
kadar çıkmaktadır. Karyolanın yuvarlak olmasıhalinde de çap olarak 200 - 220 cm
olmaktadır.

Karyola Başlığı:
Yatak seviyesinden sonra en az 25 cm veya daha yüksek olur.

Karyola Ayak Tablası:
Yatak seviyesinden 15 cm veya daha yüksek olabilir. Günümüz modern
mobilyalarında ayak tablasıyatak seviyesinin altında da yapılmaktadır.
Yatak Yüksekliği : 38 – 40 cm ( Yerden yatağın üst noktasına kadar )
Karyola Kayıtlarının yerden Yüksekliği : 32 – 36 cm
Yatağın Kayıtlardan Yüksekliği : 4 – 6 cm
Karyola iç ölçüleri, yatak ölçülerinden 2 – 3 cm daha fazla olmalıdır.

Komodin
Yükseklik : 60 cm
Genişlik : 45-50 cm
Derinlik : 32 – 36 cm

Tuvalet Masası
Yükseklik : 75-78 cm
Derinlik : 40 – 50 cm
Genişlik : İki taraftaki dolap ve çekmece bölümleri arasındaki boşluk ( ayak
boşluğu) 60 cm olur. Çekmece veya dolap yapılacaksa bu ölçüye ilave edilir.
Ayna yüksekliği : Aynanın en üst noktası yerden an az 125 cm olmalıdır.

Puf
Yükseklik : 45 cm
Genişlik ( oturma yüzeyi ) : 40 x 40 cm – 45 x 45 cm ( kare puf ),
yuvarlak puf için ise çapı 48 – 50 cm arasında değişir.

Çamaşır Dolabı( şifonyer )
Yükseklik….. ….: 90 – 100 cm
Derinlik…………: 45 – 50 cm
Genişlik ( uzunluk ) : 90 – 110 cm

Elbise Dolabı
Yükseklik : 180 – 190 cm
Derinlik : 60 cm
Genişlik : Kapak sayısına göre değişir.
İki kapaklı: 60 + 60 : 120 cm
Üç Kapaklı: 50 + 50 + 50 : 150 cm veya 55 + 55 + 55 : 165 cm
Dört , beşve daha fazla kapak olacak ise : 45 cm x kapak sayısı

Yemek Odası Mobilyalarının Standart Ölçüleri

Yemek Masası
Yükseklik : 78 cm Yuvarlak Masalarda:
Genişlik : 80 – 105 cm Yükseklik : 78 cm
Uzunluk : 50 – 60 cm x kişi sayısı Çevre : 60 cm x kişi sayısı

Yemek Odası Sandalyesi
Oturma Yüksekliği : 44 – 46 cm ( Döşeme kalınlığıdahil )
Oturma Genişliği : 42 – 44 cm
Oturma Derinliği : 44 – 47 cm
Toplam Yükseklik : 80 – 90 cm
Arkalık Eğimi : 5 – 8 cm

Büfe
Yükseklik : 80 cm
Genişlik : 180 cm
Derinlik : 45 cm

Vitrin
Yükseklik : 170 cm
Genişlik : 105 cm
Derinlik : 32 cm

Servis Arabası
Yükseklik : 65 – 75 cm
Genişlik : 42 – 50 cm
Uzunluk ( boy ) : 65 – 70 cm

Çalışma OdasıMobilyalarının Standart Ölçüleri

Çalışma Masası
Erkekler İçin: Kadınlar için:
Yükseklik : 74 – 78 cm 70 – 74 cm
Genişlik : 75 – 85 cm 75 – 85 cm
Uzunluk : 140 – 200 cm 140 – 200 cm

Büro Masalarında:
Yükseklik : 70 – 85 cm
Genişlik : 75 – 85 cm
Uzunluk : 140 – 200 cm

Orta Sehpa
Yükseklik : 36 - 38 cm
Genişlik : 45 - 60 cm
Uzunluk : 70 - 120 cm
Küçük Boy ( Köşe ) Sehpa
Yükseklik : 36 - 38 cm
Genişlik : 45 - 60 cm
Uzunluk : 45 - 60 cm

Kitap Dolabı
Yükseklik : 100 – 180 cm
Genişlik : 80 – 100 – 120 cm ( Malzemenin cinsine ve direncine göre değişir )
Derinlik : 25 – 30 – 35 cm
Raf Aralığı: 30 – 35 cm ( Kitap boyutlarıile ilgilidir. Kitap boyutlarıile ilgili
herhangi bir standart saptanmadığından boyutlar çok değişkendir. ) Kitaplık derinliğinin
saptanmasında büyük boy yayınların genişliği esas alınır.
Büyük boy ansiklopediler : 34 x 26 cm
Orta boy ansiklopediler : 31 x 24 cm
Küçük boy ansiklopediler : 27 x 22 cm
Dergiler : 34 x 26 cm
Büyük boy kitaplar : 24 x 16 cm
Orta boy kitaplar : 20 x 14 cm
Küçük boy kitaplar : 17 x 12 cm

Çalışma Koltuğu ( Döner Koltuk )
Oturma Yüksekliği : 42 en alt – 55 cm en üst ( Döşeme kalınlığıdahil )
Oturma Genişliği : 45– 50 cm
Oturma Derinliği : 47 - 54 cm
Toplam Yükseklik : 82 - 118 cm
Arkalık Eğimi : 8 - 12 cm
Kolçak Yüksekliği : 12 – 20 cm

Çalışma Sandalyesi
Oturma Yüksekliği : 45 cm ( Döşeme kalınlığıdahil )
Oturma Genişliği : 42 - 44 cm
Oturma Derinliği : 42 - 45 cm
Toplam Yükseklik : 78 - 88 cm
Arkalık Eğimi : 5 - 8 cm

Oturma Odası- Salon Mobilyalarının Standart Ölçüleri

Hafif Döşemeli Koltuklar
Oturma Yüksekliği : 40 - 43 cm ( Döşeme kalınlığıdahil )
Oturma Genişliği : 45– 55 cm
Oturma Derinliği : 48 - 50 cm
Toplam Yükseklik : 90 - 93 cm
Arkalık Eğimi : 8 - 12 cm
Kolçak Yüksekliği : 16 –20 cm

Ağır Döşemeli Koltuklar
Oturma Yüksekliği : 28 - 37 cm ( Döşeme kalınlığıdahil )
Oturma Genişliği : 48 - 54 cm
Oturma Derinliği : 52 - 56 cm
Toplam Yükseklik : 74 - 83cm
Arkalık Eğimi : 16 - 20 cm
Kolçak Yüksekliği : 16 –20 cm

Dinlenme Koltuğu
Oturma Yüksekliği : 29 – 34 cm ( Döşeme kalınlığıdahil )
Oturma Genişliği : 58 - 65 cm
Oturma Derinliği : 54 - 62 cm
Toplam Yükseklik : 74 - 83cm
Arkalık Eğimi : 32 - 35 cm
Kolçak Yüksekliği : 16 –20 cm

Sandalye ( oturma amaçlı)
Oturma Yüksekliği : 42 - 45 cm ( Döşeme kalınlığıdahil )
Oturma Genişliği : 43 - 45 cm
Oturma Derinliği : 43 - 45 cm
Toplam Yükseklik : 78 - 90 cm
Arkalık Eğimi : 8 - 10 cm

Orta Sehpa
Yükseklik : 36 - 38 cm
Genişlik : 45 - 60 cm
Uzunluk : 70 - 120 cm

Küçük Boy ( Köşe )Sehpa
Yükseklik : 36 - 38 cm
Genişlik : 45 - 60 cm
Uzunluk : 45 - 60 cm

TV Sehpa
TV sehpalarında dikkat edilecek en önemli kural, kişi koltuğa oturduğunda göz
seviyesi ile TV’nin merkezi aynıyükseklikte olmalıdır. Anatomide ve resim, heykel, mimari
gibi sanat dallarında normal bir erkek boyu 175 cm olarak kabul edilir. Bu kural
doğrultusunda oturmuşbir insanın yerden yüksekliği yaklaşık 137 cm, göz seviyesi de 125
cm civarındadır. Bu bilgiler doğrultusunda TV sehpasıhazırlanır.
Yükseklik : 60 – 75 cm ( TV’nin boyutlarıile orantılıdeğişir.)
Genişlik : 60 – 70 – 80 – 90 cm ( TV’nin boyutlarıile orantılıdeğişir.)
Derinlik : 35 – 45 cm (LCD ve Plazma TV’lerde derinlik az tutulabilir.)

Çocuk OdasıMobilyalarının Standart Ölçüleri

Ranza
Yükseklik : 180 cm
Genişlik : 98 – 100 cm
Uzunluk ( boy ) : 208 – 210 cm
Yan travers ( yan kayıt ) genişliği : 20 cm
Yan traversin ( yan kayıt ) yerden yüksekliği : 15 – 20 cm

Antre Mobilyalarının Standart Ölçüleri
1-Portmanto yüksekliği 180’cm. den başlar. Mevsim dışıayakkabıların veya fazla
eşyaların konulmasıiçin yukarıkısımda da dolap olmasıdüşünülüyorsa bu
durumda yükseklik artırılarak tavana kadar çıkarılabilir. Portmanto
yüksekliklerinin genelde kapıpervazlarıseviyesinde olması( ortalama 200 –
210 cm ) görünüşgüzelliği sağlamak için aranan bir özelliktir.

2-Askıya takılmışorta boy bir paltonun yüksekliği 120 cm dir. Buna göre askı
yüksekliğinin yerden veya dolap üstünden itibaren en az 120 cm olmasıgerekir.

3-Ayakkabıdolaplarının derinlikleri 33 – 35 cm, sürme kapaklıdolaplarda ise 38
cm’den aşağıolmaz. Ancak ayakkabılar eğimli bir şekilde yerleştirilecek şekilde
dizayn edilecek ise bu ölçü 26 cm’ye kadar düşürülebilir.

4-Şapkalık raflarıgenişliği 18 cm’den başlayarak daha genişyapılabilir.

5-Aynaların biçim ve boylarıne olursa olsun, üst kenarlarıortalama göz yüksekliği
160 cm. ye, saç tuvaleti ve şapka kontrolü için en az 10 cm eklenerek 170
cm’den aşağı olmamalıdır.

6-Şapkalık rafıile askılık arasında en az 8 cm boşluk bırakılmalıdır.

Mutfak Dolaplarında Standart Ölçüleri

Tezgah yüksekliği ( mermer kalınlığıdahil ): 90 – 95 cm
Tezgah derinliği : 60 -65 cm
Alt dolap yüksekliği : 85 – 90 cm
Alt dolap derinliği : 58 – 60 – 62- (70 cm bulaşık makinasıkonulacak ise)
Baza yüksekliği : 8 cm
Alt ve üst dolap arasıboşluk : 60 – 65 cm
Tezgah tablasıçıkıntısı( alt dolaba göre ) damlalıklı : 5 cm
Üst dolabın yerden yüksekliği ( üst dolabın alt kenarı) : 150 cm
Üst dolap yüksekliği : 60 – 100 cm
Üst dolap derinliği : 30 – 35 – 38 cm
Boy dolap Derinliği : 58 – 62 cm
Boy dolap genişliği : 35 – 62 cm
Dolap kapak genişlikleri : 25 – 60 cm
Fırın boşluğu : 62 – 65 cm

MOBİLYA DÜZENLEMELERİ

MOBİLYA VE DÜZENLEMELERİ

Mekanların mobilya düzenlemelerinde başlıca iki amaç ağırlık taşır: Bunlardan
birincisi, kullanma kolaylığı gibi somut olarak yararı içeren görevsel ( fonksiyonel) amaç.
İkincisi görünüş güzelliğine yönelik estetik amaçtır.
Bu iki temel amaca bağlı kalarak mobilyaların düzenlemesini yaparken bazı hususlara
dikkat edersek, sorunları çözüp daha iyi bir düzenleme yapabiliriz.
Çok fazla geçiş alan bölümlerin boş bırakılması gerekir;örneğin kapı önleri. Kapı
açıklıklarının yerleri, hareketlerimizi ve hacim içindeki faaliyetlerimizi etkiler. Bu nedenle
kapılar arasına 60-70 cm aralıklı iki paralel doğru çizip mümkün olduğu bu doğruların içine
mobilya konulmamalıdır.

Geçiş boşlukları

Kapılara göre mobilyaların düzenlenmesi

Düzenleme yaparken mümkün olduğu kadar pencere önleri boş bırakılmalıdır.
Pencerelerin açılması ve dışarıya bakma gereksinimi kolay karşılanmalıdır. Ayrıca ısıtıcı
panellerin bulunduğu pencere önleri, ısıdan daha fazla yararlanmak için boş bırakılmalıdır.
Ayrıca pencereye komşu olan duvarlara büyük hacimli dolapların yerleştirilmemesi uygun
olur. Pencerenin çevresi ne kadar açık olursa o kadar gün ışığındanda faydalanılır.

 

Geçiş boşlukları ve pencerelerin durumu

Mobilyanın özelliğine göre önünde veya çevresinde yeter ölçüde kullanma alanı
bulunmalıdır. Yüksek boydaki mobilya diğer mobilyaların görüş açısını kapatmamalı.
Gerekirse bu tip eşayayı ölü bölüm diye adlandırılan kapı arkasına düşen köşelere
yerleştirilmelidir

Mobilyaların çevresindeki boşluklar

Uzunluğu fazla olan oda ve salonlarda büfe ve karyola gibi uzun boydaki mobilya
uzun duvara paralel değil de mümkünse dikey konumda bulunmalıdır. Böylece odanın
boyutları arasındaki fark azaltılmış ve yerden kazanılmış olur. Büyük boyutlu koltuklar ve
mobilyalar odanın başlıca köşe ve kıyılarına konulmalıdır.
Mekanların düzenlenmesi yapılırken kapıdan girdiğimizde mekan görsel mahremiyeti
talep ediyorsa kapı açık olsa bile mekanın özel bölgesine ait bir görüntünün diğer
mekanlardan görülmesine izin verilmemelidir.
Tuvalet ve yazı masaları, okuma koltukları gece ve gündüz bol ışık alan yerlerde
bulundurulmalıdır. Oturan kişiye göre ışığın, yazı masalarına yandan, okuma koltuklarında
arkadan, tuvalet masasında karşıdan veya yandan gelecek şekilde düzenlenmesi gerekir.

Pencere yanında oturma düzeni

Simetrik Düzenleme
Simetrik düzenlemede ağır bir mobilya merkez alınarak bunun iki tarafına eşdeğer
mobilya veya aksesuar simetrik olarak konur. Doğaya zıt bir
düzenlemedir.düzenlemede dengeyi sağlamak için eşit sayıda eşya veya aksesuar gerektirir.

 

Simetrik düzenleme

Asimetrik Düzenleme

Simetrik düzenlemenin karşıtıdır. Simetrik düzenleme gibi yine bir ağırlık noktası
vardır. Bu noktanın iki tarafındaki değerler aynı nitelikde değildir. Fakat görünüş olarak bir
denge sağlanmıştır. Hareketli bir görüntü sağlanır. İlgiyi dağıtır. Mobilyalar
arası geçiş ve kullanma alanını sınırlamaz.

 

Asimetrik düzenleme

Dağınık Yerleştirme

Özellikle küçük odalarda her mobilya yapacağı işe uygun olarak duvar kenarlarına
sıralanır. Düzenlemeye büyük parçadan başlanır. Bu düzenlemede boş yerlerin en iyi şekilde
değerlendirilmesi öncelik taşır. Örneğin yatak odası için önce karyola sonra elbise dolabı,
şifonyerin düzenlemesi yapılır

Dağınık yerleştirme

Grup Düzenleme

Daha büyük mekânlarda öngörülen bir yerleştirme şeklidir. Burada mobilyalar tekil
değilde grup olarak ele alınır. Düzenlemeye büyük mobilyalardan başlanır. Düzenleme
yaparken bir biri ile yakından ilişkili olan mobilya grupları bir birine yakın olmalıdır. Grup
mobilyalar arasında uygun geçiş boşluğu sağlanmalı.

Grup düzenleme

Plan Üzerinde Yerleştirme

Plan üzerinde yerleştirme, cephe görünüşlerini çıkarmamızda yardımcı olur. Bunun
için cephe görünüşü çizilecek bölmenin öncelikle üstten görünüşü 1/50 ölçekli çizilir. Planın
50 veya 25cm’ lik karelere (yani 1/50 ölçekle 1-0,5cm) bölünmesi veya kareli plan
kağıtlarına çizilmesi büyük kolaylık sağlar. Böylelikle mobilyalar arası boşluklar ölçülmeye
gerek kalmadan kare sayısı ile saptanabilir.
Özellikle mimarların kullandıkları bir yerleştirme şablonu daha vardır. Bu şablon
renkli mikadan yapılmış olup üzerine tekil mobilya ve grup mobilya ile küvet, fırın,
buzdolabı, vb. araçların 1/50-1/100 ölçekli üst görünüşleri oyulmuştur. Mimar bu şablonu
aynı ölçekli plan üzerine koyarak inceler. Çizim sembolik olarak yapılır. Yani küçük
ayrıntıya girmeden ilk bakışda ne olduğunu belirleyecek şematik bir görünüş çizilir
(Şekil2.15.). Yapılan yerleştirme başarılı görülmemişse ana gruplar veya büyük mobilyalar
yerinde bırakılarak diğerlerinde değişme yapılır. İstenilen sonuç yine alınamamışsa bu
durumda ana gruplara yeni bir yer aranmalıdır.

Mobilyaların sembolleri

ANTROPOMETRİ

ANTROPOMETRİ

Antropometri

Antropometri Yunanca Antropos (İnsan) ve Metikos (Ölçü) sözcüklerinden oluşan ve insan vücudunun ölçülerini konu edinen bir bilim dalıdır. İnsan vücudunun ölçülerini elde ederken bu ölçülerin çeşitli topluluklar, meslekler, yaş ve cinse göre farklı oluşlarını etkileyen etmenlerin araştırılmasını da Antropometrinin araştırma konuları arasına girer.

“Mühendislik Antropometrisi” ise bu ölçüleri mühendislik açısından değerlendirir ve inceler. Bu tür değerlendirmeye “sanayi antropometrisi” adı da verilmektedir.

Çalışma yerlerinin düzenlenmesinde iyi tanımlanmış, ölçü noktaları arasında ölçülmüş olan insan vücuduna ait uzuvların en, boy, çevre vb. Ölçülerine de gereksinim vardır. Çalışan insanların fiziksel rahatlıkları ve beden yeteneklerini en üst düzeyde kullanabilmeleri öncelikle, kullandıkları malzemeler, çalışma yüzeyleri ve hacimlerin onların boyutlarına uygun olmasına bağlıdır. Her türlü araç ve gereci kullanan işgörenlerin boyut farklılıklarını gözeterek ara kesit tasarımları yapmak çok önemlidir. Böyle bir yaklaşımda ise Antropometri kullanılır.

Mühendislik Antropometrisi İşbilimin en önemli konularından birisidir. İnsan vücuduna ait ölçüler çalışma yerlerinin düzenlenmesinde özenle göz önünde bulundurulmalıdır.

Çalışma yerlerinin tasarımında insan ölçüleri göz önüne alınırken insan yeni baştan tasarlanmayacağına göre, onun ölçülerinin dağılımının bilinmesi makinaların ve dolayısıyla “İnsan-Makina Sistemleri “ tasarımının ön koşuludur. Bu ölçüler bilinmeden insan ile makinanın optimum etkileşimi olamaz. Ancak bu sayede rasyonel, yorucu olmayan ve iş emniyeti sağlanmış bir iş ortamı elde edilebilir. Zira, bir makine, teknik yönden ne kadar mükemmel olursa olsun, eğer onu kullanacak insanın ölçülerine ve bio-mekanik özelliklere uygun değilse etkin olarak kullanılamaz.

Antropometri; insan vücudunun boyutları ile ilgilenen özel bir bilim dalıdır. Bu boyutlar; uzunluk, genişlik, yükseklik, ağırlık ve çevre boyutları gibi farklı teknikleri içerir. Antropometrinin biyomekanik yaklaşımı ise genelde, hareket hudutları, kuvvet gereksinimi, davranış hızı gibi yaklaşımlarda insan vücudu boyutlarının etkisini inceler.

Antropometrik çalışma yapılırken ölçülerin çalışanların büyük bir kısmına uygun olması gerekir. İşbilime ait kaynaklarda genellikle çalışanların % 90 oranındaki bir bölümüne uygun ölçülendirme esas alınmaktadır. Bu oran normal dağılım eğrisi üzerindeki % 5 ve % 95 'lik oranlar arasına karşılık gelmektedir.

Antropometrik tasarım sırasında hacim ölçüleri için en büyük ölçüye (% 95) göre, uzanma alanı tasarımında ise en küçük ölçüye (% 5) göre ayarlamalar yapılmalıdır. Tasarım sırasında ayarlanabilir sandalye ve masa gibi yardımcı aparatların kullanılması büyük kolaylıklar sağlamaktadır. Ancak bu aparatların ayar aralıkları da % 5 - % 95 arasında olmalıdır.

Ergonomik amaçlarla antropometri yaklaşımlarında Statik ve Dinamik antropometri olarak bilinen iki farklı metot geliştirilmiştir.

2.1.1    Antrpometri Metotları

2.1.1.1. Statik Antropometri

Antropometri, insanların statik duruş ve oturuşlarında ölçülen metrik değerleri ele alan bir uğraş alanıdır. Her çeşit statik antropometri yaklaşımının özel bir nedeni vardır. Okul çocuklarının oturacağı sıraların boyutlarını saptamak için uygulanacak ölçüler yanında, bir gaz maskesinin yüz ölçülerine uygun bir şekilde ve boyutlarda imali için gerekli ölçülerin saptanmasında da statik antropometri yaklaşımı kullanılır.

Statik antropometri ile elde edilen sayısal veriler, çalışma hayatında pek çeşitli amaçlarla kullanılabilir. İnsanların kullandığı geçitler, pek fazla hareket etmeden durduğu hacimler ve oturma yeri gibi boyutsal yaklaşımlarda doğrudan doğruya statik antropometri bulguları kullanılır.

2.1.1.2. Dinamik Antropometri

İnsanların kol,bacak ve gövdesini çalışma esnasında, değişik boyutlarda ve devamlı hareket ettirmesi nedeniyle çeşitli dinamik boyutların ölçülmesine gerek vardır. İnsanların ayakta dururken ya da otururken çevresindeki malzemelere, kontrol sistemlerine ve çeşitli işlem noktalarına uzanabilmeleri için; eğilme, uzanma ve dönme gibi hareketlerin sınırlarını ölçmek de iş düzeni ve insan - tezgah, insan - makine arakesitlerinin tasarımında optimizasyon açısından önemlidir. Bu ölçülerin hesaplanmasında dinamik antropometri verilerinden yararlanılır.

2.1.2 Antropometrik Ölçüler ve Ölçüm Yöntemleri

Vücut ölçülerinin tanımlanmasında değişik ölçüler kullanılır. Ölçülerdeki bu farklılık, araştırmacıların ilgi alanlarının değişik olmasından kaynaklanmaktadır. Örneğin, bir antropolog vücut yapısını sadece vücudun zaman içindeki değişimini incelemek amacıyla ele alır. enm.blogcu.com.Bir mühendis ise, bu yapıyı aynı zamanda bir mekanizma olarak görür. Bir antropolog, hareket durumunda veya statik gerilim altında kas zorlanmasının azaltılması ve hareket rahatlığının sağlanması gibi konularla ilgilenmez. Bir mühendis, tasarım standartlarının ve insana hareket rahatlığı kazandırmanın daha önemli olduğunu kabul ederek çalışmalarını sürdürür. Bu standartların belirlenmesi için gerekli ölçümleri yapar ve saptadığı standartlarla tüketici beklentileri doğrultusunda tasarımlarda bulunur. 

2.1.3        Yapısal Vücut Ölçüleri

Yapısal vücut ölçüleri, vücut hareketsizken belirli standart pozisyonlarda alınabilen vücut ölçüleridir. 1967 ‘de yapılan bir antropometri konferansı sonunda standartlaşma grubunca önerilen ve başta iş, işyeri, giysi ve şahsi eşya tasarımı olmak ,üzere çeşitli tasarım amaçları için kullanılan statik vücut ölçüleri şunlardır.

1.        Yükseklikler: Düşey uzunluklardır. Birey ayakta iken yerden, otururken oturma yüzeyinden ilgili vücut noktasına kadar ölçülen değerlerdir. Diz yüksekliği, ayakta boy, oturuş yüksekliği gibi yükseklikler bu gruba girer.

2.      Genişlikler: Yatay ve enine çaplardır. Kalça genişliği, omuz yüksekliği, omuz genişliği gibi ölçüler bu gruba girer.

3.        Derinlikler: Yatay ve dikine çaplar olup göğüs genişliği ve kalça derinliği gibi ölçüler bu gruba girer.

4.        Uzunluklar: Herhangi bir vücut kısmının uzun ekseni boyunca ölçülen büyüklüktür. Sırt uzunluğu, dış kol uzunluğu gibi ölçüler bu gruba girer.

5.      Çevresel Uzunluklar: Bir vücut parçasının aynı düzlemdeki çevresidir. Bel çevresi, baş çevresi gibi ölçüler bu gruba girer.

6.        Eğrisel Uzunluklar:Vücut üzerindeki herhangi iki noktayı birleştiren eğrinin uzunluğudur. Şakaklar arası uzunluklar, çene ucundan kulaklar arası uzunluklar.

7.        Düşüklükler: Vücut üzerinde boyun, göğüs, bel ve kalça çizgilerinden geçtiği kabul edilen yatay düzlemler arasındaki uzunluklardır.

8.        Erişim Uzaklıkları: Uzunlukların özel bir hali olan erişim uzaklıkları kulun ekseni boyunca ölçülür. Yukarı doğru ve öne doğru maksimum erişim uzaklıkları gibi ölçüler bu gruba girer.

9.       Kalınlıklar: El, bilek gibi uzuvların uzun eksenlerine dik en kısa çapların uzunluklarıdır.

10.   Çıkıntılar: Herhangi bir uzvun (örneğin: burun) en uç kısmının başlangıç noktasın kadar olan uzunluklardır. Burun ve kulak çıkıntısı gibi ölçüler bu gruba girer.

11.   Kirişler: Özellikle, başta ense ile burun ve çene ile arka kafayı birleştiren doğrusal uzaklıklardır. Çatal bir pergel yardımıyla ölçülebilir.

Vücut ölçülerinin tam olarak tanımlanabilmesi için durum, yer ve tür değişkenlerinden yararlanılır.

Durum : Ölçülecek vücut kısmının ve parçasının durumu,

Yer       : Referans alınacak nokta veya düzleme göre ölçülecek vücut parçası

Tür      : Ölçü türü

 

Antropometrik Verilerin Kullanma İlkeleri

Antropometrik verilerin tasarım amaçlarına uygun olarak kullanılmasında uyulması gereken bazı ilkeler vardır. Bu ilkeler;

Uç Değerler İçin Tasarım Yapma

Tasarım çalışmalarının en önemli amacı kullanıcı kitlesinin tamamına yakın bir kısmına uyum sağlayabilecek tasarım standartlarının geliştirilmesidir. Vücut ölçüleri ile ilgili araştırmalarda bu ölçülerin normal olarak dağıldıkları ya normallik testleri yapılarak ispat edilmiş ya da daha önceki çalışmalar referans alınarak varsayılmıştır. Yine bu çalışmalarda %90 'lık bir kullanıcı kitlesi hedef alınmıştır. Bu anlamda,attaki %5 'lik kısımla üstteki %5 'lik kısımlar standart kapsamın dışında tutulmuşlardır. En üstteki % 5 'lik yüzde dağılımın alt sınırı %95, en alttaki %5 'lik değerin üst sınırı da % 5 'lik dağılımdır. Tasarım çalışmalarında, %5-%95 yüzde dağılım değerleri arasında yer alan kitle hedef alınır.

Hacimle ilgili tasarımlarda %95 'lik dağılım değeri, erişimle ilgili tasarımlarda ise %5 'lik yüzde dağılım değerleri dikkate alınır. Örneğin bir asansör tasarımı yapılırken asansör kabininin boyutlandırılması sırasında %95 lik değerler, asansör içindeki kontrol panelinin döşemeden itibaren yüksekliği için %5 lik değerler dikkate alınmalıdır. Buradaki temel düşünce, uzun boyluların sığabileceği bir kabine kısa boylular zaten sığabilecektir. Kısa boyluların erişebildikleri kontrol paneline de uzun boylular erişebilecektir. Alt ve üstte kalan diğer % 5 lik gruplar için gerekli ihtiyaçlar özel yapımlar yolu ile giderilir.

Ayarlanabilir Aralıklar İçin Tasarım

Bir donanın ve tesisin belirli ölçüleri, değişik boyutlardaki kullanıcı kitlesini kapsayacak şekilde ayarlanabilir ölçülerde yapılabilir. Örneğin bir otomobil ön koltuğunun ileri-geri hareketi, bir sandalyenin oturak kısmının aşağı-yukarı hareketi gibi. Bunlar gibi ayarlanabilir özelliklere sahip olan donanım ve araç gerecin %5 ve %95 lik dağılım içerisinde herhangi bir noktaya göre ayarlanabilecek şekilde tasarımlanması önerilmektedir.

Ortalama Değer İçin Tasarım

Ortalama değere göre yapılan tasarımlar düşünüldüğünün aksine olarak büyük bir kullanıcı kitlesini karşılamamaktadır. Buna rağmen bazı eşya ve araç gereçlerin tasarımında ortalama değere göre boyutlandırma yapılmaktadır. Örneğin; kazak, çorap ve eldiven gibi giysiler, ortalama değerlere göre yapılmaktadır.